Já, svarið er aumt, Adolf, niðurstaða Fjölmiðlanefndar (Mál nr. 2026-99 / 12.3 – Kvörtun Foreldrasamtaka gegn áfengisauglýsingum.) byggði ekki á því að þetta væri löglegt heldur að „Viðskiptaboðið sem um ræðir felur að mati nefndarinnar í sér auglýsingu fyrir verslunina Smáríkið og þá þjónustu sem hún veitir en ekki áfengar vörutegundir og vörumerki, meðferð þeirra eða neyslu“ sem er einstaklega rangt því fyrirtækið gerir ekkert annað en að stunda ólöglega áfengissölu.
Á öðrum stað segir: „Þrátt fyrir niðurstöðu framangreinds dóms hefur Fjölmiðlanefnd engin úrræði í lögum í tilvikum þegar starfsemi af því tagi sem hér um ræðir er auglýst í fjölmiðlum“ sem líka er rangt og í andstöðu við fyrri álit nefndarinnar sjálfrar.
Samkvæmt 47. tölul. 2. gr. fjölmiðlalaga eru viðskiptaboð efni sem er ætlað að vekja, beint eða óbeint, athygli á: vörum, þjónustu, starfsemi eða ímynd fyrirtækis. Því getur auglýsing á nafni fyrirtækisins eða ímynd þess talist viðskiptaboð fyrir áfengi þótt engin vínflaska sé sýnd og orðið „áfengi“ komi hvergi fram. Matið ræðst af raunverulegum tilgangi, samhengi, og áhrifum auglýsingarinnar. Tilgangur Smáríkisins er einfaldur og augljós, þ.e. að selja áfengi með ólöglegum hætti og þrátt fyrir að fyrirtækið hafi hlotið dóm vegna þess. Fjölmiðlanefnd hefur þegar staðfest þessa túlkun. Í ákvörðun um ólöglega veðmálastarfsemi taldi nefndin að ekki væri nauðsynlegt að auglýsing tilgreindi sérstaklega hina ólöglegu þjónustu. (Ákvörðun Fjölmiðlanefndar nr. 2/2025, 14. ágúst 2025)
Þar að auki vísar nefndin ábyrgðinni út og suður og svo virðist sem að leggja þurfi í víðtækar bréfaskriftir til fjölda stofnana og embætta til þess að fá RÚV til þess að fara að lögum og haga sér með sómasamlegum hætti.
„ Í þessu sambandi ber að taka fram að Fjölmiðlanefnd hefur ekki eftirlit með áfengislögum nr. 75/1998 og lögum um verslun með áfengi og tóbak nr. 86/2011, sem kveða á um einkaleyfi Áfengis- og tóbaksverslunar ríkisins (ÁTVR) til smásölu áfengis og ætluðum brotum gegn þeim lögum. Samkvæmt b- og c-lið 10. tölul. 5. gr. forsetaúrskurðar um skiptingu stjórnarmálefna milli ráðuneyta í Stjórnarráði Íslands nr. 5/2025 fer fjármála- og efnahagsráðuneytið með yfirstjórn mála sem varða áfengislög, lög um verslun með áfengi og tóbak og málefni ÁTVR. Þá hefur lögreglan eftirlit með áfengislögum, en af erindi þínu er ljóst að þú hefur komið kvörtuninni á framfæri við lögreglustjórann á höfuðborgarsvæðinu. Loks telur Fjölmiðlanefnd rétt að benda á að málefni Ríkisútvarpsins ohf. heyra undir menningar- nýsköpunar- og háskólaráðuneytið samkvæmt e-lið 10. tölul. 8. gr. fyrrnefnds forsetaúrskurðar.“
Í ljósi framangreinds er það niðurstaða Fjölmiðlanefndar að ekki séu forsendur til að aðhafast frekar vegna kvörtunarinnar.“
Foreldrasamtök gegn áfengisauglýsingum gerðu þegar í stað verulegar athugasemdir við úrskurðinn, óskuðu eftir að nefndin tæki málið fyrir að nýju og líta svo á að málinu sé fjarri því lokið – grundvallarspurningu þessa máls hefur ekki enn þá verið svarað. Má fyrirtæki sem þegar er dæmt fyrir ólöglega starfsemi auglýsa brotastarfsemina eins og ekkert sé á RÚV?
Sjá kvörtun Foreldrasamtakanna til Fjölmiðlanefndar og lögreglu. Athugasemdir Foreldrasamtaka gegn áfengisauglýsingum varðandi úrskurð Fjölmiðlanefndar og úrskurð Fjölmiðlanefndar Mál nr. 2026-99 / 12.3
